Gert van der Kolk - 06 51050119 info@oio.nl

Van waarde

Vanzelf

Vanzelfsprekend aan procesmanagement is dat niks eraan vanzelf spreekt. Wat processen zijn en wat procesmanagement is, de plek en het belang van procesmanagement in de organisatie of de waardeketen, de reputatie van de aanpak en zijn uitvoerder – alles moet worden verduidelijkt, georganiseerd of verdiend.

Dreun

Neem het laatste: procesmanagement en procesmanagers staan er in de beeldvorming niet altijd best op. In de kracht van zijn premierschap werd Rutte een procesmanager genoemd en dat was niet aardig bedoeld. Het was om het ogenschijnlijk moedwillige gebrek aan visie waarmee hij problemen tackelde te kenschetsen.
In Het tij tegen, zijn bundel artikelen en toespraken over de democratische rechtsorde, beschrijft Herman Tjeenk Willink de groei van een tussenlaag van onder meer procesmanagers, die zich plaatst “tussen politiek verantwoordelijke ministers enerzijds en de professionals op de werkvloer anderzijds”. Omdat die tussenlaag “eigen vooronderstellingen” hanteert over de definiëring van maatschappelijke problemen en het vinden van oplossingen, “verengt de maatschappelijke werkelijkheid die burgers ervaren, de professionele werkelijkheid die de uitvoerders willen dienen en de politieke werkelijkheid waarin partijen hun visie willen realiseren. De legitimiteit van de staat wordt aangetast”. Elders benoemt Tjeenk Willink de verantwoordelijkheden van de partijen die de trias politica uitmaken. Hij schrijft: “Wat kan er van die verantwoordelijkheden terechtkomen wanneer politiek vooral (mede)besturen wordt, besturen vooral neerkomt op regelen en regelen als procesmanagement wordt verstaan?”

Zo. Die dreunt na.

Cocktail

Er zit, lijkt me, de gedachte achter dat je met procesmanagement het conflict over waarden kaltstellt of verstikt, dat, als je goed zoekt, uiteindelijk in nagenoeg elk verdelingsvraagstuk schuilt, of het nu ruimtelijk, sociaal, economisch, cultureel of een gecompliceerde cocktail van die elementen is. Als je dat doet, valt er uiteindelijk niets meer te kiezen doordat alle gepresenteerde oplossingen op elkaar zijn gaan lijken. Hoe dat werkt en de gevolgen ervan zijn recent helder beschreven in Tom van der Meers terecht veelgeprezen Waardenloze politiek. Hoe de Nederlandse politiek de kunst van het conflict verloor.

Fictie

Ik kan me voorstellen dat procesmanagement bijdraagt aan de effecten die Tjeenk Willink en Van der Meer beschrijven, als het instrumenteel wordt ingezet, dat wil zeggen met voorbijgaan aan de waarden die procespartijen inbrengen door ze te reduceren tot een technisch-instrumentele optelsom van best haalbare mogelijkheden – en dat is dan vaak van drie mogelijkheden het midden tussen twee uitersten. Procesmanagement als het management van compromissen of win-winuitkomsten. Maar het eerste lijkt me meer de jij-jouw-deel-ik-mijn-deel uitkomst van bemiddeling, waarin waardeverschillen tussen haken zijn geplaatst. En win-win negeert die verschillen met de fictie dat een uitkomst niet ten koste van iets of iemand gaat.

Realiseren

Een proces is de manier waarop zich iets ontwikkelt. Het heeft dus een aanleiding (“iets”), een aanpak (“manier”) en een richting (“ontwikkelt”). Alle drie zijn geladen met waarden: hoe duiden de spelers het speelveld, hoe willen zij met de andere spelers omgaan en zelf behandeld worden, en welk soort oplossingen zoeken zij? Als je die waarden op tafel brengt, ontstaat een beeld van te benutten overeenkomsten en te verdragen verschillen. En dat kan een basis zijn voor samenwerking met draagvlak en draagkracht. Dat verleent aan de uitkomsten een zekere duurzaamheid, omdat procespartijen meer begrip krijgen voor elkaars waarden, en iets van hun eigen waarden in de samenwerking stoppen én al doende realiseren.

Mijlpaal

Op touw Vandaag bestaat OIO op de kop af 25 jaar. Op donderdag 6 mei 1999 tekenden Marie-Josée en ik ons vennootschapscontract. Daarmee formaliseerden we een samenwerking die we in de zomer van 1998 besloten op touw te zetten. Marie-Josée is er niet meer, ze is...

Proceskwaliteit

Opties Doordat we een proces met methoden, technieken en instrumenten kunnen ontwerpen en besturen, maken we het ontwikkelbaar. We kunnen dan immers een gesprek voeren over de kwaliteit van ontwerp en besturing, om die zo nodig te verbeteren. Dat roept de vraag op,...

Betekenis

Inhouden Zo’n bericht dat me even deed inhouden – het in memoriam voor Frans Verhaaren op de site van het Sioo . Hij is van grote betekenis geweest voor mijn professionele handel en wandel – onder meer doordat ik hem tegenkwam toen de tijd daar precies rijp voor was....

Beroepseer

Stuk Wat  hebben we nu weer gedaan? Het was mijn wat defensieve reactie op de kop boven een artikel van Christiaan Weijts in de NRC: Het gevoel van beroepseer is stukgelopen op procesmanagers. Het is een bij vlagen hilarisch en dan weer licht schrijnend, maar...

Nietje

Meerjaren Al in mijn eerste baan liep ik aan tegen het beleidsmatige verlangen naar integraliteit. Ik moest een integraal meerjarenprogramma maken.Twee forse ambities waarnaar de wereld zich niet zomaar liet kneden. De politieke verhoudingen en financieel-economische...

Bril

Calorieën Het is een winter van niks. Maar de tuinvogels maken het voer dat in de pergola hangt in ijltempo soldaat. Gratis calorieën immers. Bijna gratis dan, want de sperwer heeft ook kennis van deze cafetaria. Elke soort gaat daar anders mee om. De specht is er zo...

Netwerken

Gebrek Hoe groot het gebrek aan arbeidskrachten is, werd me duidelijk op een participatiebijeenkomst die ik laatst bijwoonde. De gemeente wil een “integrale beleidsnota” en gooit veel vraagstukken en beleidsterreinen bij elkaar, om daaruit nieuwe perspectieven te...

Participatie

Minimaal De eerste keer dat ik een participatietraject moest vormgeven ging dat nog van dik hout zaagt men planken. Ik had een conceptbeleidsnota in elkaar gesleuteld. Nu was de vraag wat “het veld” ervan vond - een bonte verzameling organisaties, elk met hun eigen...

Norm

Opschrijven Het omgaan met dilemma’s keert regelmatig terug in deze blogjes. Die ben ik ooit begonnen om beter te kunnen vasthouden wat mij aan een procesonderwerp – in het nieuws, in de literatuur, in de werkpraktijk – boeit en bezighoudt. Dat opschrijven bleek een...

Archieven