Marie-Josée Dries - 06 22455433       Gert van der Kolk - 06 51050119 info@oio.nl

Akkoord

Concurrentie

Het lijkt wel alsof de coronacrisis de altijd aanwezige en door belangen aangedreven strijd om schaarse middelen zo niet verscherpt dan toch beter zichtbaar maakt. Ik zie het bij mij om de hoek. Het club- en buurthuiswerk is in de vorige crisis verdwenen. Wel was er nog wat geld om de voetbalkooi op te knappen. De buurtvoetballertjes hebben er nu concurrentie van personal trainers met hun klasjes en sportschoolbezoekers die er hun alternatieve programma’s afwerken. De horeca maakt ruime aanspraken op de openbare ruimte, waar de gebruikers van wandelpaden, parkeerplaatsen en openbaar groen dan weer ontevreden over zijn. En welke sector heeft zich, al was het maar uit voorzorg, nog niet gemeld voor steun of compensatie voor gederfde inkomsten uit publieke middelen?

Ingrijpend

In een crisis is er veel ruimte voor kunst- en vliegwerk om problemen op te lossen. Op de iets langere termijn “…kunnen brede maatschappelijke akkoorden behulpzaam zijn om de ingrijpende gevolgen van de huidige maatregelen het hoofd te bieden en de samenleving weer op gang te brengen”. Het citaat is van Han Polman, voorzitter van de Raad voor het Openbaar Bestuur (ROB).

Akkoordprocessen

De raad bracht onlangs een bijna tachtig pagina’s tellend advies uit over “Besturen met akkoorden als evenwichtskunst”. Akkoorden zijn van grote waarde, aldus de ROB, omdat ze vraagstukken agenderen en de aanzet geven tot in brede netwerken gedragen oplossingen. Eén van de aanbevelingen om “akkoordprocessen” vorm te geven die uitvoerbare akkoorden opleveren: borg een goede vertegenwoordiging van alle belanghebbenden aan de onderhandelingstafels. Dan heeft de raad het bijvoorbeeld over de “gewone burger”, die niet aan tafel zit, met wie geen rekening wordt gehouden maar die wel opdraait voor de kosten, terwijl niet duidelijk is of hij die wel kan betalen.

Gewoon

Wie is die “gewone burger”? Ook de raad specificeert hem niet, waardoor hij inderdaad “gewoon”  blijft. Het lijkt me een metafoor voor iedereen die, individueel of groepsgewijs, er niet in slaagt zijn belangen strijdbaar onder de aandacht te brengen en te realiseren. We zijn zo gewend onze problemen polderend op te lossen, dat we haast zouden vergeten dat dat gepolder een demping van een belangenstrijd is die door belanghebbenden hard en met inzet van al hun machtsmiddelen wordt gevoerd, en die vaak neerslaat in een pact, convenant of akkoord.

Netwerken

De taal om het polderen heen gaat ook nooit direct over strijd, maar over pacificatie. Een pact, bijvoorbeeld, klinkt sterk naar een conflict dat niet met geweld is beslecht maar met woorden en afspraken is voorkomen. En in het ROB-advies tel ik “draagvlak” eenentwintig keer en “macht” twee keer: als overheidsmacht en doorzettingsmacht, die minder effectief zijn in een vernetwerkte samenleving.

Wie niet aan tafel zit heeft het nakijken – het is daarom jammer dat de ROB niet heel concreet wordt over zijn aanbeveling om de representatie (ook van “informele partijen en groepen met innovatieve ideeën”) in akkoordprocessen goed te regelen. Ik denk dat je in een netwerksamenleving veel voor elkaar kunt krijgen als je het in je macht hebt, netwerken in te richten, te ontsluiten en ze voor je belangen te gebruiken. Dan helpt het als je kunt werken met taal en beelden, kunt schakelen tussen concreet en abstract, kunt geven en nemen. Wie het serieus meent met representatie, investeert daarom in toegankelijk onderwijs. En in club- en buurthuiswerk. Mooi onderwerp voor een uitvoerbaar akkoord?!

Thuisdecors

Wandkleed Bekers en medailles, boeken, foto’s, schilderijen, posters, een spiegel, planten, een wandkleed, niets, speelgoed, archiefmappen, een lamp, de keuken, delftsblauwe huisjes, tinnen potjes, goh een letterkast (lang niet gezien!), de tuin, een kast, kleren op...

Oplossingen organiseren

Het derde en laatste stukje over integraliteit en grenzen. Het eerste stukje: AHMAS; het tweede stukje: Begrenzen. Alles bij elkaar in 1 PDF. Grenzen trekken Ons streven naar integraliteit leidt tot AHMAS: alles hangt met alles samen. Het speelveld wordt grenzeloos...

Begrenzen

Het tweede van drie stukjes over integraliteit. Hier is het eerste; het derde later deze maand. Product Integraliteit realiseren is grenzen stellen, om te voorkomen dat alles met alles gaat samenhangen. Dat begint met de notie dat vraagstukken het product zijn van...

AHMAS

Het eerste van drie stukjes over integraliteit. Hier staat deel twee; het derde komt later in april. Afkijken Vers uit de collegebanken werd ik secretaris van een “interdepartementale” commissie jeugdbeleid. Dat klonk wel goed, maar wist ik veel… Er waren acht...

Een romantische technocraat

Uitgekiend Een mooi in memoriam voor Jos van Kemenade stond in de Volkskrant. Jan Joost Lindner schreef een uitgekiend portret van deze “briljante” en “immer hardwerkende” bestuurder, die zijn ambtenaren “doldraaide” en “soms iets van een technocraat” had. Heel...

Actieonderzoek

Durfkapitaal Overheden zijn sinds jaar en dag grote investeerders van publiek durfkapitaal. Zij steken geld in projecten waar de markt voor terugdeinst, omdat de risico’s groot zijn en de kans op rendement klein. We hebben er veel aan te danken. Watermanagement als...

Dwarskijker

Kwaliteitscirkel Het duurde even voor ik overweg kon met mijn nieuwe baas. Hij was een belezen man en zat om interessante conversatie nooit verlegen. Zijn grote liefde voor Japanse kunst en cultuur reikte verder dan de kwaliteitscirkels die toen in de mode kwamen. Tot...

Taal als ingreep

Een woord is een interventie; taal is een ingreep. Zoals: je klus een “proces” noemen; zoals “kiezen” uit vele oplossingen. Je woorden wikken en wegen helpt, de uitkomsten te optimaliseren.

Dienend opdrachtgeverschap

Beter Je ziet niet vaak dat iemand zijn dagelijks werk, inclusief zijn eigen rol en handelen daarin, onderzoekt en erop promoveert. Maar Hans Ruijter, directeur van het infrastructuurprogramma Schiphol Almere Amsterdam (SAA), deed het. En hij maakte meteen werk met...