Marie-Josée Dries - 06 22455433       Gert van der Kolk - 06 51050119 info@oio.nl

Transactie

Folder

Het is een van de eerste treden op de participatieladder: informeren. Doorgaans van de overheid naar burgers. Dan krijg je een folder in de bus dat je straat wordt opgebroken, of de bouw op het overgeschoten terreintje iets verderop nu toch écht begint. Maar het kan ook de andere kant op: de gemeente vraagt informatie van bewoners en gebruikt die in de beleidscyclus. Het lijkt een eenvoudige transactie; hoe moeilijk kan het zijn?

Onderzoek

Onlangs kon ik meedoen aan een online onderzoek van mijn gemeente. Voel ik me senang in mijn woonomgeving, heb ik daar invloed op, ben ik actief in mijn buurt? Door de items klikkend viel me op, dat zo’n onderzoek nogal wat vraagt. Geduld (ik was al gauw een half uur bezig), beheersing van het Nederlands, overzicht in tijd, ruimte en de reikwijdte van je eigen handelen, een verbinding met het internet. En een beetje welwillendheid en vertrouwen. Want hoe de gemeente informatie en kennis maakt van mijn data vertelde ze er niet bij. Ik kon de vragen ook op papier of telefonisch beantwoorden. Dat veronderstelt dat ik kan lezen en schrijven, of een telefoon heb. Maar wat nou, als ik dat allemaal niet heb, kan, ben, wil of bezit?

Vertekening

Oftewel: de keuze van het participatie-instrument brengt vertekening mee. Met een online onderzoek bereik ik andere mensen dan met een gesprek in een focusgroep, of als ik langs de deuren ga. Dat is een risico, maar ik kan die vertekening ook in mijn voordeel laten werken. De Hogeschool van Arnhem en Nijmegen, de Hogeschool Utrecht en Citisens maken daarvan handig gebruik. Zij onderzoeken welke effecten het heeft als je inwoners benadert op een manier die goed past bij hun betrokkenheidsprofiel.

Profiel

Er zijn acht van zulke profielen, variërend van Kritische Vernieuwers (kenmerken: geïnformeerd, mondiaal betrokken, kritisch), via Zelfbewuste Aanpakkers (komen zelf in actie) tot Eigengereide Digitalen (voelen zich niet vertegenwoordigd of zelfs genegeerd). Elk profiel vraagt een andere benadering. De online enquête die mij werd voorgeschoteld past vooral goed bij de Honkvaste Buurtbewoners (geen gevoel van invloed in bredere context) en Geïnformeerde Gezinsdrukte (wel wil om mee te doen, maar nu geen prioriteit). Hm, ik voel me bij geen van beide thuis en bovendien:  de gemeente laat nu zes betrokkenheidsprofielen liggen, die samen en over Nederland gerekend optellen tot 69% van de bevolking!

Hard

Dat kan dus beter. Als de gemeente naast die enquête andere participatievormen inzet, bereikt ze ook bewoners van mijn buurt met andere betrokkenheidsprofielen. De hogescholen en Citisens hebben in de gemeenten Overbetuwe en Utrecht uitgezocht of zo’n gevarieerde benadering zin heeft, en de eerste resultaten zijn positief. Maar voor harde uitspraken is meer onderzoek nodig.

Verkoop

Overigens: de betrokkenheidsprofielen bouwen voort op klantsegmentatiemodellen van Whooz, en met Whooz haal je, volgens hun website, “maximaal rendement uit klanten en prospects”. Misschien wel daarom spreekt er een onbekommerd soort opportunisme uit deze aanpak van participatie. Hoe meer participatie je verkoopt, des te beter. En mensen kopen graag iets naar hun eigen beeld en voorstelling. Dus niet: betrokkenheid door het afstaan van informatie. Maar: uitzicht op concrete actie. Of: gehoord worden. Of: het algemeen belang dienen. Of: een goede tijdsinvestering. Zo bezien is ook iets eenvoudigs als (je) informeren een transactie van koop en verkoop, die je zorgvuldig moet vormgeven om de koop te sluiten.

Autonomie

Serie Black Mirror is een serie die gaat over de ingrijpende invloed van technologie op ons dagelijks leven. Het eerste seizoen telt drie afleveringen, die gemeen hebben dat de hoofdpersonen niet zelfbepaald handelen. Zij laten zich volledig leiden door druk van de...

Dat is een feit

Werkelijk “Dat is een feit”. Als we dat zeggen, bedoelen we dat iets onomstotelijk vaststaat, niet voor discussie vatbaar is. Een feit is werkelijk. Een feit is waar. Zou het? Walter Zwaard schetste onlangs in een column in Vakblad ARBO hoe in ruim vier decennia onze...

Perspectieven

Opgeheven Pal nadat ik als socioloog in Wageningen was afgestudeerd werd het vak als zelfstandige studierichting opgeheven. Tussen het een en het ander bestond wel een correlatie maar geen causaal verband. De universiteit wilde wellicht vergroenen, zich concentreren...

Grenzen en lijnen

(Dit is deel twee van een blogje in twee delen over de grenzen tussen "de lijn", proces en programma. Zie ook deel een.) Kleuren Om complexe vraagstukken op te lossen is het soms nodig, buiten de lijntjes te kleuren. Dat valt “de lijn” fundamenteel lastig. Dan...

Lijnen en grenzen

(Dit is deel een van een blogje in twee delen over de grenzen tussen “de lijn”, proces en programma.) Verloren Op een speelveld zonder grenzen voelen we ons verloren. Dat is eenvormig in alle dimensies; waar we ook gaan, het doet er niet toe want het is overal...

Het instrumentele zelf

Zwaargewichten De commissie waarvan ik secretaris was telde zeven leden, maar draaide om twee zwaargewichten uit het middenbestuur. Zij hadden een vast ritueel om tot besluiten te komen. De een zei met kracht van argumenten dat het zus moest. De ander hield daarna een...

Passend

Altruïsme Een observatie die veel procesmanagers doen is dat ze “buiten” hun hart ophalen maar afknappen op “binnen”. Partijen buiten willen wat, zijn blij dat je langskomt en iets voor ze kunt betekenen. En als het erop aankomt willen ze best een beetje inschikken om...

Strateeg

Resistent De enige bestuurslaag die opmerkelijk resistent blijkt tegen herindeling en schaalvergroting is de provinciale. Aan het Rijk heeft het niet gelegen. Dat probeert al sinds jaar en dag de provinciale bestuurslaag te saneren. De laatste was minister Plasterk....